P1 - Chuyên gia tư vấn các giải pháp chống mài mòn trong công nghiệp

     Trong các nhà máy công nghiệp nặng như luyện kim, khai khoáng, xi măng, lọc hóa dầu, hóa chất.., có rất nhiều chi tiết luôn trong tình trạng bị mòn liên tục. Nếu giải quyết được vấn đề chống mòn thì tuổi thọ của chi tiết sẽ tăng, đồng nghĩa với việc giảm được các chi phí cho thời gian dừng sản xuất để sửa chữa và thay thế. Vậy làm sao để chống mòn?    
     Trước tiên chúng ta phải hiểu có những dạng mòn nào? Nếu hiểu được sẽ có các cách để xử lý chúng. 
     Theo phân loại của các nước phương tây, căn cứ vào nguyên nhân gây mòn, người ta chia ra làm 06 loại mòn sau:
   chong-mai-mon-549x154

chong-mai-mon-543x146
-        Abrasion: tạm dịch là mòn do mài mòn. Được hiểu là chi tiết bằng kim loại bị mài mòn do làm việc với đất đá theo phương song song, ví dụ như máng trượt, phễu liệu, vít tải liệu…
-        Erosion: tạm dịch là mòn do xói mòn. Được hiểu là chi tiết bằng kim loại bị mài mòn do các hạt cứng tác động lên theo phương không song song vơi bề mặt chi tiết. Điển hình như: dàn ống của vách sinh hơi trong nhiệt điện, quạt hút bụi, cửa đổ quặng trong luyện kim… 
-        Impact: mòn do va đập. Các chi tiết bằng kim loại làm việc ở điều kiện có va đập mạnh dẫn đến mòn. Điển hình là các loại búa đập trong ngành gạch, ngói, xi măng, luyện kim, nhiệt điện.   
   -    Friction: mòn do ma sát. Các chi tiết bằng kim loại trượt trên nhau gây ra mòn. Ví dụ: các loại bạc lót, má phanh, đường ray tàu hỏa, gale tỳ, mâm quay toa máy xúc…
-        Heat & Corrosion: mòn do nhiệt và các chất hóa học. Các chi tiết bằng kim loại làm việc trong môi trường có nhiệt độ và phải tiếp xúc với hóa chất gây nên mòn. Mòn này bao gồm cả ăn mòn điện hóa và ăn mòn hóa học. Ví dụ: cánh khuấy hóa chất, bơm hóa chất, dàn khói trong lò, bể chứa hóa chất, vách điện phân, …
-        Cavitation: mòn do xâm thực. Xâm thực là hiện tượng nổ của các hạt bóng khí khi chi tiết phải làm việc ở áp suất cực thấp. Sự vỡ này sẽ phá hủy bề mặt chi tiết kim loại tiếp xúc với nó. Ví dụ điển hình là buồng bơm, lòng xi lanh ở chu kỳ hút,..   
 Vậy, làm thế nào để xử lý từng trường hợp mòn trên?  
           Bí quyết là ở 03 nhóm vật liệu cơ bản sau: 
-         Austenit (Ốt ten nít): nhóm vật liệu ở dạng pha Austenit tại nhiệt độ thường. Austenit là gì các bạn có thể tự tìm hiểu, nhưng chỉ cần nhớ đây là loại vật liệu mềm, dẻo, dai, giãn tốt, hòa tan tốt trong nhiều loại thép, và có khả năng tự biến cứng (quá trình chuyển pha Martensite) khi làm việc ở điều kiện va đập mạnh. Vật liệu này có thể ứng dụng chịu mài mòn trong trường hợp có va đập mạnh, nhưng nếu va đập thấp thì khả năng chống mài mòn lại rất kém. Ví dụ như các loại gầu xúc thường làm bằng nhóm này. Độ cứng nhóm này khoảng dưới 20HRC.
-       Martensite (Mác ten sít): nhóm vật liệu ở dạng tổ chức Mác ten sít. Vật liệu này có đặc tính là độ cứng tương đối cao. Ví dụ như bề mặt các chi tiết cơ khí sau khi nhiệt luyện (tăng cứng) sẽ có tổ chức này. Độ cứng nhóm này từ 20 - 55HRC. 
-        Các bít nền kim loại: Vật liệu ở dạng Compozit nền kim loại dẻo (thường là Fe, Ni, Co), cốt là Các bít Cr, W, Ti, Nb, V, Mo.. Đặc tính của nhóm này là độ cứng rất cao. Điển hình như các loại dao cắt hợp kim cứng, con lăn nghiền trong xi măng, vít đùn gạch cao cấp…Độ cứng nhóm này từ 55-70HRC.   

chong-mai-mon-685x181 
Đây chính là 03 nhóm vật liệu cơ bản nhất mà các nước phương tây thường dùng để xử lý các loại mòn trong các nhà máy công nghiệp nặng.

-------------------------------------------